Slikken
Bij slikproblemen wordt niet snel gedacht dat een logopedist daarbij kan helpen. Niets is minder waar. Het slikproces vindt voor een groot gedeelte in de mond plaats en daarom hoort het bij de werkzaamheden van de logopedist.
Slikproblemen bij kinderen
Afwijkend slikken kan voorkomen in combinatie met open-mondgedrag of een andere afwijkende mondgewoonte, maar het kan ook geïsoleerd voorkomen of samen met een articulatieprobleem. Klik hier voor meer informatie over afwijkende mondgewoonten. Bij afwijkend slikken ligt de tong vaak laag onder in de mond. De tong wordt dan tijdens het slikken tussen de tanden geperst. Doordat de tong telkens tegen de tanden duwt, heeft een afwijkende slik nadelige effecten op de groei van kaak, gehemelte en/of gebit. Als je de oorzaak (het afwijkende slikken) aanpakt, kun je veel problemen voorkomen. Ook een orthodontische behandeling heeft sneller effect en zal een grotere kans op een blijvend resultaat hebben wanneer de tong niet tegen het gebit aan duwt.
Slikproblemen bij volwassenen
Na hersenletsel (bijvoorbeeld CVA, ongeval, tumor), een aandoening van het zenuwstelsel (bijvoorbeeld Parkinson, ALS) of na een operatie in het hoofd- en halsgebied kunnen stoornissen in het slikproces ontstaan. Dit is een dysfagie. Daarbij loopt bijvoorbeeld speeksel of voeding uit de mond, of het voedsel blijft in de mond plakken. Ook kan vocht of voedsel teruggegeven worden via de neus; of een voedselbrok blijft in de keel hangen en kan niet goed worden doorgeslikt. Er kan ook vocht of voedsel in de luchtpijp komen; meestal gaat dit gepaard met hevig hoesten en benauwdheid. Soms is het daarom noodzakelijk het eten via een sonde toe te dienen. Afhankelijk van de oorzaak en het slikprobleem zal worden gezocht naar de best mogelijke oplossing voor het slikprobleem. Uitgangspunt voor het slikken is dat het slikken veilig is en dat er voldoende gegeten en gedronken kan worden.
Bij slikproblemen kan onder andere aandacht worden geschonken aan verbetering van de houding en aan het trainen van de spieren die een rol spelen bij het slikproces; samen met de logopedist kan de patiënt leren hoe hij de kans op verslikken zo klein mogelijk kan maken. Verandering van de voedselconsistentie (bijvoorbeeld het indikken van dranken) of aangepast drinkgerei zoals speciale bekers of rietjes kunnen hierbij helpen.